Andoni Iraola staat nu aan het roer bij Liverpool, maar zijn carrière als trainer begon bij AEK Larnaca op Cyprus, en eindigde daar met ontslag. Zeven jaar geleden werd hij ontslagen na een reeks van wedstrijden zonder overwinning in de Cypriotische eerste divisie. Adam Bate onderzoekt wat er misging en of zijn latere opkomst voorspelbaar was.
Niet elke succesvolle carrière begint spectaculair, maar de weg van Iraola naar Liverpool is opmerkelijk. Hij herstelde zijn loopbaan in Spanje, eerst bij Mirandés, daarna met indrukwekkende prestaties bij Rayo Vallecano en Bournemouth, waarmee hij zijn kans bij Anfield verdiende. Voor zijn oude collega’s moet het bijzonder zijn om die opkomst te zien.
Waren er destijds gelovigen in die januari, toen Larnaca thuis met 2-2 gelijkspeelde tegen Ermis Aradippou, het team dat uiteindelijk onderaan zou eindigen? Het gelijkspel verlengde de reeks van competitiewedstrijden zonder overwinning tot zes, en Iraola betaalde daarvoor met zijn baan.
Waren er naast de resultaten al signalen dat Iraola voor grotere dingen bestemd was en dat hij simpelweg het slachtoffer was van een gretige ontslagcultuur bij de club? David Catala, die onder hem speelde bij Larnaca, inclusief in die laatste wedstrijd, zag veelbelovende tekenen.
“Hij had al heel duidelijke ideeën over wat hij wilde,” vertelt Catala aan Sky Sports. “Je zag het, en alle spelers spraken erover dat hij een fantastische trainer zou worden. Maar om dit niveau te bereiken? Om te zeggen dat hij bij Liverpool zou komen? Dat is een grote claim.”
Iraola had zijn hele spelerscarrière in Europa doorgebracht bij Athletic Club, voordat hij een korte uitstap naar de Verenigde Staten maakte bij New York City. Zijn eerste stap als trainer bij Larnaca bracht hem buiten zijn comfortzone, al was er binnen de club een Spaanse aanwezigheid.
Zijn begin was indrukwekkend. Drie kwalificatieronden voor de groepsfase van de Europa League werden succesvol doorstaan, met overwinningen op Dundalk, Sturm Graz en Trenčín. Minstens zo belangrijk was dat de spelers van Larnaca zijn verhelderende ideeën met beide handen aangrepen.
“Het was geweldig voor een club uit Cyprus om in de Europa League te spelen,” legt Catala uit. “En het werk dat hij deed, was goed. Dezelfde ideeën die hij nu bij Liverpool wil, eigenlijk: hoog pressen en heel agressief zijn met en zonder bal.”
Op Cyprus was dit destijds bijzonder zeldzaam. “Het ritme van het spel daar was erg traag. Ik kon er tot mijn 38e blijven spelen, omdat het ritme niet zo hoog lag.” Iraola had een andere visie op het spel, die hij had geleerd onder Marcelo Bielsa in Bilbao.
Catala legt uit: “Alles was explosiever met hem, meer ritme, meer intensiteit. Je zag hoe Marcelo dat deed bij Athletic Club. Ik herinner me dat het soms zo voor ons was. Gekke dingen, zoals man-tegen-man over het hele veld volgen. Dat was gek als speler.”
Catala erkent nu dat dit een voorproefje was van de toekomst van het spel. “Het voetbal is die kant op gegaan. De manier waarop je moet pressen. Het veranderde de mentaliteit van de spelers.” Zelfs het spel in het land veranderde. “Hij veranderde het ritme van de competitie op Cyprus een beetje.”
Een tijdlang werkte het. Begin december, na tien wedstrijden, stond Larnaca op de tweede plaats achter Limassol, de enige ploeg die hen in die periode had verslagen. De ploeg van Iraola stond zelfs voor op de zesvoudig regerend kampioen en de uiteindelijke landskampioen APOEL.
Maar daarna ging het snel mis. Een 5-1 thuisnederlaag tegen Bayer Leverkusen in Europa zat ingeklemd tussen drie uitwedstrijden op het eiland die geen enkele overwinning opleverden. Een thuisnederlaag met het kleinst mogelijke verschil zette de druk op voor de korte kerstpauze.
Een uitnederlaag bij Omonia, gevolgd door het gelijkspel tegen degradatiekandidaat Ermis, bezegelde zijn lot. Er waren enkele tactische aanpassingen, maar niets ingrijpends. “Hij veranderde niet veel aan zijn denkwijze over hoe hij wilde spelen tegen verschillende ploegen,” herinnert Catala zich.
De echte les was dat de druk in voetbal snel komt, zelfs in een omgeving die voor zo’n bekende figuur tijdens zijn spelersjaren juist uit de schijnwerpers hoorde te zijn. “Als je geen resultaten haalt, is het moeilijk om het vertrouwen van de eigenaren te behouden.”
Catala legt uit: “Cyprus is erg moeilijk voor trainers, en vooral voor jonge trainers, omdat de eigenaren van de voetbalclubs zeer gepassioneerd zijn. Zodra je de resultaten niet haalt, ontslaan ze de trainer alsof het niets is.”
“Zodra je wedstrijden verliest, vooral tegen de lagere ploegen, praten de fans meteen met de eigenaar en die raakt in paniek. Je kunt niet de stabiliteit hebben die je misschien nodig hebt als jonge trainer. Dit is wat Andoni overkwam.”
Voor Catala, die later zelf de leiding bij Larnaca zou overnemen en het iets langer uithield dan Iraola, heeft hij geprobeerd lessen te trekken van zijn oude trainer. Hij gelooft dat Iraola ook heeft geprofiteerd van die ervaring. “Het was nog steeds een goede keuze om daar te beginnen,” benadrukt hij.
“Cyprus is voor niemand een gemakkelijke plek om te werken, maar het is een goede plek voor een jonge trainer om zijn carrière te beginnen. Hij kreeg de kans om een ploeg in de Europa League te coachen, bijvoorbeeld. Helaas is voetbal overal nu erg onstabiel voor alle trainers.”
“Het was een korte periode. Maar hij zal in Cyprus veel geleerd hebben over hoe je met situaties omgaat. Het was zijn eerste baan, daar moet je iets van meenemen. Hij heeft zich sindsdien zeker enorm verbeterd en ontwikkeld.”
Dat hij nu bij Liverpool trainer is, verbaast Catala. “Ik ben blij voor hem. Als je naar de afgelopen jaren kijkt, zie je dat hij duidelijk een fantastische trainer is. Ik kan niet zeggen dat ik het niet verwachtte, maar het is wel een beetje een verrassing.” Van ontslag bij Larnaca naar Liverpool: hoe kan dat anders dan een verrassing zijn?